گذاشته بود در نتيجه عرفان و تصوف او ، لون تشرع و تزهد به خود گرفت زيرا او حقيقت تصوف را در تبعيت كامل از فرائض مذهبى و اجتناب از هرگونه هوا و بدعت و تقليد مىدانست و اين آثار در اصول عقايد فرقه‌هاى صوفيه كه بعد از مرگش پديد آمدند مانند فرقه خواجگان ( نقشبنديه ) در خراسان و ماوراءالنّهر و طريقه يسويه « 1 » در تركستان و خوارزم نيز كمابيش ديده مىشود زيرا اين هر دو فرقه از مكتب تصوف او منشعب شدند و ايجادكنندگان هر دو طريقه از مريدان و شاگردان و خلفاى او بودند . با اينكه غالب كتب تاريخى و تذكره‌هاى رجال صوفيه كمابيش ترجمه احوالى از خواجه يوسف همدانى نوشته‌اند مع‌هذا بايد گفت كه اطلاع روشن و درست و مبسوطى از سوانح زندگانى او در دست نيست بخصوص قسمت بزرگى از اواسط عمر خواجه كه پرثمرترين و فعال‌ترين دوران حيات او است در پس پرده ابهام و بىاطلاعى فرورفته است اما آنچه را كه مورخان درباره سوانح زندگانى خواجه يوسف نوشته‌اند بطور خلاصه چنين است : خواجه ابو يعقوب ، يوسف بن ايوب همدانى از مشاهير عرفا و فقهاى عصر خود بود ، در سال 440 يا 441 هجرى در يكى از قراء همدان پا به عرصه وجود گذاشت و در ابتداى جوانى كه بيش از هيجده سال نداشت براى كسب

--> ( 1 ) - مكتب يسويه پيروان خواجه احمد يسوى خليفه سوم خواجه يوسف همدانى و از مشايخ بزرگ تركستان كه مركز او شهر يسى است از بلاد تركستان و او به اتايسوى معروف است و حوزه اين مكتب خوارزم و تركستان است و همه از مشايخ ترك‌اند .